Bu makale, Türkiye'deki engellilik politikalarının Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar geçirdiği dönüşümü ele almaktadır. Çalışma, üç ana dönem üzerinden engellilik politikalarındaki paradigma değişimini analiz etmektedir.
1. Dönem: Hayırseverlik Modeli (1923-1980)
Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1980'lere kadar süren bu dönemde, engellilik büyük ölçüde hayırseverlik perspektifinden ele alınmıştır. Engelli bireyler, yardıma muhtaç kişiler olarak görülmüş ve politikalar koruyucu-kollayıcı bir yaklaşımla şekillenmiştir.
2. Dönem: Tıbbi Model (1980-2005)
Bu dönemde engellilik, tıbbi bir sorun olarak tanımlanmış ve rehabilitasyon odaklı politikalar ön plana çıkmıştır. 1997 yılında çıkarılan 572 sayılı KHK, bu dönemin en önemli yasal düzenlemesidir.
3. Dönem: Hak Temelli Yaklaşım (2005-Günümüz)
2005 yılında kabul edilen 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 2009 yılında onaylanan BM Engelli Hakları Sözleşmesi ile Türkiye, hak temelli engellilik yaklaşımına geçiş yapmıştır.
Sonuç
Türkiye'nin engellilik politikalarındaki dönüşüm, uluslararası eğilimlerle paralellik göstermekle birlikte, uygulamada hâlâ önemli boşluklar bulunmaktadır. Özellikle erişilebilirlik ve istihdam alanlarında mevzuat ile uygulama arasındaki fark, öncelikli olarak ele alınması gereken konulardandır.